حیات وحش ایران؛ جدال با فعالیت های ناپایدار انسان

حیات وحش ایــران؛ جدال با فعالیت ناپایدار انسان

پیام احتسابیان 8/12/91

بیشترین تعداد گونه های مهم جانوری ایران در مناطق حفاظت شده ی تحت نظارت سازمان حفاظت از محیط زیست، زندگی می کنند. به خصوص گونه های مهمی از پستانداران و در خطر انقراضی مانند گورخر ایرانی، یوز پلنگ آسیایی و پلنگ ایرانی و بسیاری از گربه سانان دیگر در پارک های ملی و مناطق حفاظت شده وجود دارند. با توجه به قوانین مدون و قابل قبولی که در قانون اساسی کشور بیان شده، بایستی حفاظت خوبی از این مناطق به دلیل وجود همین گونه های منحصر به فرد صورت بگیرد که متاسفانه هیچ یک به طور کامل اجرا نمی شوند. کم کم شاهد این هستیم که در برخی مناطق تحت حفاظت سازمان محیط زیست، به دلایل مختلف از امنیت کافی برای حفظ گونه های جانوری برخوردار نیستند. نمونه بارز آن مهاجرت قوهای مهاجر از سیبری به تالاب ها و پناهگاه های حیات وحش استان مازندران در سال های گذشته بود که به دلیل ناامنی و شکار در این مناطق، قو های مهاجر از سه سال پیش راهی شالیزارهای روستاییان شده اند و آنجا را برای زمستان گذرانی خود انتخاب کرده اند که هم اکنون با فعالیت شبانه روزی داوطلبین تشکل های مردمی و برخی محیط بانان سازمان محیط زیست، از این شالیزارها حفاظت می شود. که باز هم توسط روستاییان شاهد شکار و به دام انداختن بسیاری از گونهه ای مهاجر در فصل زمستان هستیم.

کمبود نیروی انسانی (محیط بان)، عدم ارائه امکانات کافی معیشتی و نیز حفاظتی برای محیط بانان، عدم حمایت های قانونی و قضایی حمل و استفاده از اسلحه برای محیط بانان در دفاع از خود در برابر شکارچیان غیر مجاز، وجود اسلحه های فراوان فاقد مجوز قانونی و اسلحه های غیر شکاری در بین مردم به خصوص جوامع روستایی و عدم آگاهی مردم از اهمیت حفاظت از حیات وحش از جمله عواملی هستند که گونه های حیات وحش در ایران را به خطر انداخته است و باعث کمرنگ شدن مفهوم مناطق حفاظت شده و پارک ملی در ایران گردیده است. که در نهایت نیز به ضرر حیات وحش تمام می شود.

از دیگر عوامل در خطر افتادن نسل برخی گونه های حیات وحش در ایران مانند یوزپلنگ آسیایی که صحبت های مختلفی هم در مورد تعداد دقیق آن در ایران وجود دارد، از بین رفتن زیستگاه این جانواران است. عوامل انسانی، فعالیت های عمرانی و صنعتی و وجود دام در مراتع بیشترین سهم را در از بین بردن زیستگاه یوز و بسیاری از حیات وحش ایران دارند. به عنوان مثال ساخت جاده در میان پارک های ملی و مناطق حفاظت شده و زیستگاه مهم برای یک گونه جانوری می تواند وضعیت زیستی آن را به خطر بی اندازد. در حال حاضر تصادفات جاده ای یکی از عوامل مهم در به خطر افتادن تعداد یوز در ایران به شمار می رود. چرای بی رویه دام ها در مراتع و حتی مناطق حفاظت شده و عدم توانایی سازمان محیط زیست برای برخورد با آنها، زیستگاه حیات وحش را نشانه گرفته است و در منطقه ای مانند پناهگاه حیات وحش خوش ییلاق در استان سمنان بایستی به جای مشاهده حیات وحش، شاهد انواع گاو و گوسفند در حال چرا باشیم. از عوامل عمرانی ناپایدار در نابودی و در خطر افتادن نسل گونه های حیات وحش در ایران، ساخت بی رویه سد سازی بر بستر رودخانه های مهم و حیاتی مان بوده است. خشک شدن دریاچه ارومیه که مامن گاه مهمی برای پرندگان بومی و مهاجر بوده است، خشک شدن زاینده رود، تالاب پریشان و . . . از جمله آسیب های جبران ناپذیری بوده است که پدیده ای به نام سد سازی آفت محیط زیست ایران شده است. در پارک ملی خجیر برای مثال با ساخته شدن سدی کوچک، دهها هکتار از اراضی مهم و با ارزش گیاهی و زیستگاه حیات وحش را با خود به زیر آب برد.

اگر بخواهم به صورت جمع بندی بزرگترین مشکلات حیات وحش ایران را ذکر کنم؛ چرای دام، تخریب طبیعت از جمله جنگل ها و کوه ها (تغییر کاربری)، ساخت جاده و فعالیت های عمرانی و صنعتی در مناطق حفاظت شده، شکار بدون ضوابط، خشک شدن دریاچه ها و تالاب ها در اثر سد سازی، مهمترین آنها باشد. بسیاری از مشکلات کوچ و بزرگ دیگر نیز در این بین وجود دارد که شاید بتوان امیدوار بود با حل هر یک از این مشکلات گامی به سوی بهتر شدن وضعیت تعداد گونه های حیات وحش کشور باشیم.

/ 0 نظر / 22 بازدید